Osuchy to miejsce ważne na mapie Polski. Pobitewny cmentarz partyzancki, założony 27 września 1944 roku, jest największym cmentarzem partyzanckim w Europie i od ponad ośmiu dekad pozostaje symbolem ofiary żołnierzy Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich, którzy walczyli o wolność Ojczyzny. Otaczające go lasy, nazywane Golgotą Zamojszczyzny, są świadectwem jednej z najtragiczniejszych kart historii II wojny światowej.

To właśnie tutaj, w roku obchodów 80. rocznicy wybuchu II wojny światowej oraz 75. rocznicy bitwy pod Osuchami, powstała Droga Krzyżowa kardynała Stefana Wyszyńskiego. Została ona uroczyście poświęcona 16 czerwca 2019 roku przez proboszcza parafii w Łukowej. Trasa licząca około jednego kilometra prowadzi od cmentarza partyzanckiego do miejsca zwanego Krzywą Górką, gdzie oddział Józefa Steglińskiego „Corda” poniósł jedne z największych strat podczas bitwy.

::addons{"type":"youtube","url":"https://www.youtube.com/watch?v=biVZzShEsqo"}

Na szlaku ustawiono czternaście dębowych krzyży, do których przymocowano orzełki Armii Krajowej oraz tablice z wiernym odtworzeniem tekstów Drogi Krzyżowej, napisanej przez kardynała Stefana Wyszyńskiego podczas jego uwięzienia w Rywałdzie 4 października 1953 roku. Symbolicznie łączy ona mękę Chrystusa z cierpieniem polskich partyzantów oraz ofiar komunistycznych represji.

Historia tego miejsca wiąże się również z osobą przyszłego Prymasa Tysiąclecia. Jako biskup lubelski i były żołnierz Armii Krajowej Stefan Wyszyński odwiedził cmentarz w Osuchach już 30 maja 1947 roku. Po nabożeństwie majowym modlił się za poległych i wygłosił przemówienie do licznie zgromadzonych mieszkańców oraz uczestników uroczystości. W swoim sprawozdaniu zapisał:

„Po nabożeństwie majowym udałem się do wsi Osuchy, na groby partyzantów, którzy padli w walce z Niemcami i Ukraińcami i po odprawieniu modlitw za zmarłych przemówiłem do zebranego licznie społeczeństwa…”

Każda stacja Drogi Krzyżowej upamiętnia żołnierzy konkretnego oddziału Armii Krajowej lub Batalionów Chłopskich walczących w największej bitwie partyzanckiej na ziemiach polskich. Powstanie tego wyjątkowego miejsca było możliwe dzięki zaangażowaniu wielu osób i instytucji, w tym Gminnego Ośrodka Kultury w Łukowej, samorządu województwa lubelskiego, władz powiatu biłgorajskiego, gminy Łukowa oraz Nadleśnictwa Józefów.

Droga Krzyżowa w Osuchach nie jest jedynie zabytkiem ani atrakcją historyczną. To przestrzeń modlitwy, pamięci i refleksji nad ceną wolności. Każdego roku przybywają tu mieszkańcy regionu, kombatanci, harcerze, młodzież szkolna oraz pielgrzymi, którzy pragną oddać hołd bohaterom i w ciszy leśnych ostępów zastanowić się nad znaczeniem patriotyzmu, poświęcenia i odpowiedzialności za Ojczyznę. Osuchy pozostają jednym z najważniejszych miejsc pamięci narodowej na Zamojszczyźnie – miejscem, gdzie historia nie zamyka się w kartach książek, lecz przemawia poprzez krzyże, mogiły i modlitwę kolejnych pokoleń.