Do katastrofy w elektrowni atomowej w Czarnobylu doszło 26 kwietnia 1986 roku. W niedzielę mija 40 lat od tej tragedii. Wybuch czwartego reaktora siłowni doprowadził do skażenia części terytoriów Ukrainy i Białorusi. Substancje radioaktywne dotarły też nad Skandynawię, Europę Środkową, w tym Polskę, a także na południe kontynentu - do Grecji i Włoch. W strefie wokół Czarnobyla do dziś obowiązuje zakaz osiedlania się ludzi.

- Mam wrażenie, że współcześnie nastawienie do energetyki jądrowej zmienia się na bardziej przychylne. Główny wpływ katastrofy w Czarnobylu, poza oczywistymi skutkami, bo była to tragedia dla wielu ludzi, pozostał w sferze mentalnej. Energetyka po tej katastrofie przestała być postrzegana jako symbol nowoczesności, postępu, możliwości technologicznych, a zaczęła się ludziom kojarzyć z katastrofą, z chorobami popromiennymi - powiedział PAP fizyk doświadczalny prof. Fedus z Wydziału Fizyki UMK.

Podkreślił, że w jego ocenie myślenie kategoriami wpływu katastrofy na życie kilkaset kilometrów czy kilka tysięcy kilometrów od elektrowni atomowej jest na wielu poziomach mylne.

- Należy podkreślić, że w obecnych czasach, gdy mamy dużo napięć geopolitycznych, niestabilność surowcową, która ujawniła się przy blokadzie cieśniny Ormuz, przy ciągle rosnącym zapotrzebowaniu na energię elektryczną, atom jest jednym z najbardziej stabilnych źródeł energii. Przy nowoczesnych normach bezpieczeństwa i zaawansowaniu technologicznym - jak najbardziej bezpiecznym. Współczynnik śmiertelności wśród operatorów różnych typów elektrowni jest najniższy dla elektrowni atomowych - o dwa rzędy, czyli ponad stukrotnie niż dla elektrowni opartych o węgiel - powiedział ekspert.

Dodał, że - w jego ocenie - Polska, chcąc zostać państwem stabilnym i bezpiecznym energetycznie, musi uczynić atom jednym z filarów energetyki.

- Mamy elektrownie węglowe i póki co trzeba z nich korzystać. Wydobycie węgla jest jednak coraz droższe, trzeba sięgać po coraz głębsze pokłady. Mamy odnawialne źródła energii, które się rozwijają, i bardzo dobrze, ale OZE samo z siebie nie będzie w stanie zaspokoić potrzeb przemysłu, gospodarki i gospodarstw domowych. Potrzebne jest nam alternatywne stabilne źródło mocy. Takim źródłem jest atom. Do tego jest efektywnym źródłem mocy. Energia wyzwalana z 1 grama uranu jest równoważna energii powstałej przy spalaniu trzech ton węgla - wyjaśnił prof. Fedus.

W jego ocenie główne przerysowanie katastrofy w mediach dotyczy liczby ofiar z nią związanych. Powołał się na raport Komitetu Naukowego ONZ ds. Skutków Promieniowania Atomowego (UNSCEAR), który stwierdza, że 134 pracowników elektrowni jądrowej i członków ekip ratowniczych było narażonych na działanie bardzo wysokich dawek promieniowania jonizującego, po których rozwinęła się ostra choroba popromienna.

Fizyk podkreślił, że w związku z chorobą popromienną w dość krótkim czasie ok. 30 osób zmarło. - W kontekście katastrofy podaje się także nieprecyzyjne dane dotyczące zachorowalności na raka tarczycy w związku z pochłonięciem izotopów jodu. Odnotowany wzrost zachorowań nie był związany tylko ze skutkami katastrofy, ale także z coraz powszechniejszymi i prowadzonymi na znacznie większą skalę badaniami profilaktycznymi - powiedział prof. Fedus.

Wskazał także, że operowanie strachem związanym z czarnobylską katastrofą zasadza się na braku zrozumienia jak działa promieniowanie, jak zmienia się jego działania wraz z odległością i czasem ekspozycji. Zwrócił również uwagę na chętne wyolbrzymianie danych związanych z tą katastrofą przez ruchy niechętne energetyce jądrowej.

Tomasz Więcławski (PAP)

twi/ agz/