Dziś w kraju i na świecie (poniedziałek, 9 marca)

Dziś jest poniedziałek, sześćdziesiąty ósmy dzień w roku. Wschód słońca o godz. 6.07, zachód o 17.27. Imieniny obchodzą m.in.: Dominik, Franciszka, Katarzyna, Samanta, Mścisława, Przemyślibor, Grzegorz, Kaja.

# # #

104 lata temu (1922 r.) w Suwałkach urodził się Lechosław Marszałek (zm. 1991), reżyser i scenarzysta filmów animowanych, m.in. „Przygód Błękitnego Rycerzyka”, twórca serialu „Reksio”.

100 lat temu (1926 r.) w Warszawie urodziła się Zofia Stefanowska (zm. 2007) , historyczka literatury, redaktorka „Pamiętnika Literackiego”, profesor IBL PAN, uczestniczka Powstania Warszawskiego, sanitariuszka batalionu „Zośka”.

90 lat temu (1936 r.) odbyły się krwawe zamieszki w Przytyku pod Radomiem. Iskrą zapalną były bójki między polskimi i żydowskimi kupcami, którzy przybyli na jarmark. Zginęły jednak osoby, które w tych bójkach nie brały udziału: polski chłop Stanisław Wieśniak oraz żydowskie małżeństwo Chaja i Josek Minkowski.

88 lat temu (1938 r.) w Warszawie urodził się Ryszard Parulski (zm. 2017), szermierz, wicemistrz olimpijski (1964), wielokrotny medalista mistrzostw świata we florecie i szpadzie; prawnik, założyciel i prezes fundacji „Gloria Victis”.

77 lat temu (1949 r.) Sejm przyjął ustawę o likwidacji analfabetyzmu.

64 lata temu (1962 r.) odbyła się premiera filmu „Nóż w wodzie” w reżyserii Romana Polańskiego.

41 lat temu (1985 r.) w Warszawie spłonął gmach Teatru Narodowego, zniszczone zostały widownia i scena. Przyczyną pożaru było zwarcie instalacji elektrycznej. Ponowne otwarcie nastąpiło dopiero w listopadzie 1996 r.

35 lat temu (1991 r.) Sejm kontraktowy przyjął uchwałę o skróceniu kadencji.

20 lat temu (2006 r.) w Warszawie zmarła Hanka Bielicka (ur. 1915), aktorka, nazywana „królową estrady i kabaretu” oraz „mistrzynią monologu”; przez ponad 40 lat związana była z warszawskim Teatrem Syrena; występowała w kabaretach „Szpak” i „U Lopka”, a także w radiowym „Podwieczorku przy mikrofonie”; zagrała w wielu filmach m.in. w „Zakazanych piosenkach”, „Cafe pod Minogą”, „Małżeństwie z rozsądku”, „Gangsterach i filantropach” oraz w „Panu Wołodyjowskim”.

# # #

KRAJ

Dziś do Warszawy przybędzie premier Holandii Rob Jetten, który objął rządy pod koniec lutego. Nowy premier Niderlandów m.in. spotka się z premierem Donaldem Tuskiem; w planach jest spotkanie blateralne liderów oraz konferencja prasowa.

Obaj premierzy omówią - jak zapowiada KPRM - relacje dwustronne Polski i Niderlandów, a także najważniejsze wyzwania międzynarodowe: bezpieczeństwo w Europie, relacje transatlantyckie oraz sytuację na Bliskim Wschodzie. Tusk i Jetten omówią też kwestię bieżącej współpracy w ramach Unii Europejskiej, m.in. w kontekście zbliżającego się marcowego posiedzenia Rady Europejskiej.

38-letni Rob Jetten to obecnie najmłodszy premier w historii Holandii; jego gabinet powołano po przedterminowych wyborach z 29 października 2025 r., rozpisanych po upadku rządu Dicka Schoofa.

Rząd Jettena ma charakter mniejszościowy. Tworzą go trzy ugrupowania: Demokraci 66 (D66), liberalno-konserwatywna Partia Ludowa na rzecz Wolności i Demokracji (VVD) oraz chadecki Apel Chrześcijańsko-Demokratyczny (CDA). Partie te nie dysponują samodzielną większością w obu izbach i zapowiadają poszukiwanie poparcia dla każdego projektu ustawy.

mml/

# # #

Ministrowie środowiska państw Trójkąta Weimarskiego spotkają się dziś w wielkopolskim Gnieźnie. Według zapowiedzi szefowej polskiego resortu Pauliny Hennig-Kloski, rozmowy mają dotyczyć m.in. regionalnych problemów z adaptacją do zmian klimatu, ochrony zasobów wodnych, a także deregulacji prawa UE wspierającej zrównoważony rozwój Europy. Na godz. 15 zaplanowano konferencję prasową z udziałem trojga ministrów z partnerskich państw.

szk/

# # #

W Teatrze Polskim w Warszawie odbędzie się gala 28. edycji Orłów - Polskich Nagród Filmowych. Nagrodę za Osiągnięcia Życia podczas uroczystości odbierze Krystyna Janda.

# # #

ZAGRANICA

Poniedziałek to dziesiąty dzień wojny Izraela i USA z Iranem. 28 lutego rano Izrael i USA rozpoczęły naloty na cele w Iranie. Teheran w odpowiedzi zaatakował kilka państw w regionie, w tym mieszczące się tam bazy amerykańskie. Wiele państw ewakuuje swoich obywateli z Bliskiego Wschodu.

W niedzielę członkowie irańskiego Zgromadzenie Ekspertów poinformowali, że wybrano nowego najwyższego przywódcę kraju, ale nie ujawniono jeszcze jego nazwiska. Nowy lider zastąpi ajatollaha Alego Chameneia, który został zabity w pierwszym dniu wojny. Według niektórych doniesień stanowisko wybrano syna poprzedniego przywódcy, Modżtabę Chameneia.

Dziś ma się odbyć wideokonferencja przewodniczącego Rady Europejskiej Antonio Costy i szefowej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen z przywódcami państw Bliskiego Wschodu w związku wojną w regionie.

adj/

# # #

mbed/ kpr/ rbk/

Newsroom PAP