Od 25 lat Łukowa walczy o zabytkowe nekropolie

Wszystko zaczęło się od 70 fotografii i prelekcji, która poruszyła sumienia mieszkańców. Wystawa „Nekropolie Ziemi Łukowskiej” nie tylko ukazała piękno i kruchość lokalnego dziedzictwa, lecz stała się bezpośrednim impulsem do utworzenia pierwszego na Zamojszczyźnie społecznego komitetu ratującego zabytkowe cmentarze.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}

Początki tej niezwykłej inicjatywy sięgają 4 listopada 2001 roku. To wtedy w Gminnym Ośrodku Kultury w Łukowej otwarto wystawę fotograficzną „Nekropolie Ziemi Łukowskiej”. Na ekspozycję złożyło się 70 opatrzonych opisami fotografii dokumentujących grobowce, pomniki oraz mogiły z nekropolii w Łukowej, Szarajówce, Podsośninie Łukowskiej, Chmielku i Osuchach. Autorem kadrów był Tomasz Brytan – ceniony historyk i regionalista z Biłgoraja. Wernisaż, połączony z częścią artystyczną, zdominowało wystąpienie autora zdjęć. Zwrócił on uwagę zgromadzonych na unikalną wartość artystyczną i historyczną nagrobków oraz na pilną potrzebę ich ratowania przed niszczącym działaniem czasu.

Słowa prelegenta padły na podatny grunt. Zamiast biernego zachwytu zrodziła się chęć konkretnego działania. Pod koniec 2001 roku, tuż po zakończeniu ekspozycji, dyrektor łukowskiego GOK-u Wiesława Kubów oraz mec. Maria Tyszkiewicz z Lublina udały się do Lubaczowa. Odwiedziły tamtejsze starostwo powiatowe oraz muzeum, by poznać mechanizmy działania najbliższego komitetu opiekującego się zabytkowymi cmentarzami i dowiedzieć się, jak przenieść te sprawdzone wzorce na grunt gminy Łukowa.

Sprawy potoczyły się błyskawicznie. Mecenas Maria Tyszkiewicz opracowała szkic stosownej uchwały, a o całym przedsięwzięciu powiadomiono wicewojewodę zamojskiego Bogdana Kawałko. O merytoryczną pomoc konserwatorską poproszono z kolei jego małżonkę, Danutę Kawałko. Oboje z entuzjazmem zadeklarowali wsparcie i gotowość do włączenia się w tworzenie nowej struktury.

Finał tych starań nastąpił 25 lutego 2002 roku, kiedy oficjalnie podpisano uchwałę założycielską powołującą Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami w Gminie Łukowa. Zgodnie z przyjętym dokumentem komitet ma charakter otwarty, a jego nadrzędnym celem jest społeczna opieka nad zabytkami, ich należyte utrzymanie oraz zachowanie dla przyszłych pokoleń cennych pamiątek przeszłości, które przetrwały do naszych czasów. W ten sposób zrealizowano pionierskie w skali całej Zamojszczyzny dzieło, dając przykład odpowiedzialności za lokalne dziedzictwo historyczne.

Źródło: Gminny Ośrodek Kultury w Łukowej