II Rajd Pamięci Armii Krajowej Kompanii Narol

Pamięci Armii Krajowej 
"Ponieważ żyli prawem wilka,
historia o nich głucho milczy"

Ponad 150 osób wzięło udział w II Rajdzie Pamięci Armii Krajowej Kompanii Narol, który odbył się 19 września 2026 roku. Uczestnicy przeszli ponad sześciokilometrową trasą historycznego szlaku Armii Krajowej Kompanii Narol, niosąc stumetrową biało-czerwoną flagę. W trakcie wydarzenia odsłonięto również tablicę poświęconą partyzanckiej placówce AK „Kalkuta”.

W rajdzie uczestniczyli m.in. dzieci i młodzież, żołnierze, członkowie organizacji społecznych oraz pasjonaci historii. Trasa prowadziła wśród meandrów szlaku „Szumy nad Tanwią” – Czarnego Szlaku Walk Powstańczych – i była okazją nie tylko do aktywnego spędzenia czasu, ale przede wszystkim do przypomnienia historii żołnierzy Armii Krajowej oraz ludności polskiej dotkniętej represjami w czasie II wojny światowej. Jednym z najbardziej symbolicznych elementów tegorocznego rajdu było niesienie przez uczestników 100-metrowej flagi Polski. Aby sprawnie przemierzać trasę z tak dużą flagą, potrzebna była współpraca około 60 osób.

Pamięć o placówce „Kalkuta”

Ważnym punktem wydarzenia było odsłonięcie tablicy informacyjnej poświęconej partyzanckiej placówce Armii Krajowej „Kalkuta”. Komentarz historyczny wygłosił dr Wojciech Hanus z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN Oddział w Rzeszowie, przybliżając uczestnikom znaczenie miejsca oraz historyczny kontekst działalności polskiego podziemia niepodległościowego. Tablica została w całości sfinansowana przez Nadleśnictwo Józefów. Przy placówce AK „Kalkuta”, a także na Wzgórzu Kościółek, zabrzmiał sygnał „Śpij, kolego”, wykonany na trąbce przez Filipa Piwowarskiego z Zamościa.

Pamiątki i wyróżnienia

Na uczestników rajdu czekały pamiątkowe certyfikaty przygotowane we współpracy z Powiatowym Centrum Kultury w Lubaczowie, a także pamiątkowe gadżety. Zwieńczeniem wydarzenia było spotkanie w Szałasie nad Tanwią, podczas którego wręczono odznaczenia i medale. Odznakę Zasługi Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Zarządu Głównego otrzymała Barbara Broź, starosta powiatu lubaczowskiego. Wyróżnienie przyznano za działania na rzecz rozpowszechniania wiedzy o Polskim Państwie Podziemnym oraz kultywowanie pamięci o żołnierzach Armii Krajowej.

Wręczono również Odznaki Zasługi ŚZŻAK Okręg Zamość, zatwierdzone w 2009 roku przez Kancelarię Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. Wyróżnienia te stanowią formę uhonorowania osób współpracujących ze Związkiem w zakresie krzewienia etosu Armii Krajowej i postaw patriotycznych.

Odznaki otrzymali:

kpt. Michał Luchowski, oficer Wojska Polskiego 18 Pułku Przeciwlotniczego,

Tomasz Szczygieł, inspektor Związku Strzeleckiego Jednostki Strzeleckiej 2033 im. gen. bryg. Józefa Kustronia w Lubaczowie,

st. chor. sztab. Piotr Umiński, starszy podoficer dowództwa 202 batalionu obrony pogranicza w Jarosławiu.

Odznaczenia wręczył prezes ŚZŻAK, poseł na Sejm RP Sławomir Zawiślak, w asyście wiceprezes ŚZŻAK Okręg Zamość Magdaleny Szczepańskiej.

Podczas spotkania przekazano także medale pamiątkowe z okazji 35-lecia powstania Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Otrzymały je Ochotnicza Straż Pożarna Huta Różaniecka, Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w Lubaczowie oraz dowódca 202 batalionu obrony pogranicza z Jarosławia 20. Przemyskiej Brygady Obrony Terytorialnej – ppłk Janusz Leja.

Wspólnie dla pamięci

Organizatorami II Rajdu Pamięci Armii Krajowej Kompanii Narol byli: Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Zamość, Jednostka Strzelecka 2033 im. gen. bryg. Józefa Kustronia w Lubaczowie, Stowarzyszenie „Ocalić od zapomnienia” w Brzezinach, Stowarzyszenie „Razem dla historii”, Stowarzyszenie Rozwoju Lokalnego „Zamojszczyzna”, ŚZŻAK Okręg Zamość Koło Rejonowe Narol, ŚZŻAK Okręg Zamość Koło Rejonowe Tomaszów Lubelski oraz ŚZŻAK Okręg Podkarpacki Koło Obwodu Lubaczów.

Partnerami przedsięwzięcia byli: 20. Przemyska Brygada Obrony Terytorialnej im. gen. dyw. Stefana Roweckiego ps. „Grot”, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, Powiatowe Centrum Kultury w Lubaczowie, Tomaszowski Dom Kultury oraz Nadleśnictwo Józefów.

Wydarzenie zostało dofinansowane ze środków otrzymanych od Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Powiatu Lubaczowskiego. Wsparcia udzielili także Gospodarstwo Rolne Mariusz Kowalczuk, Gospodarstwo Rolne Henryk Szczupak oraz Roman Dubiel. Poczęstunek dla uczestników przygotował Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w Lubaczowie. Organizatorzy szczególne podziękowania skierowali do Magdaleny Szczepańskiej, wiceprezes ŚZŻAK Okręg Zamość i prezes Stowarzyszenia „Ocalić od zapomnienia” w Brzezinach, która odpowiadała za organizację wydarzenia.

II Rajd Pamięci Armii Krajowej Kompanii Narol był nie tylko przejściem historycznym szlakiem. Był także lekcją historii w terenie, wspólnym oddaniem hołdu żołnierzom Armii Krajowej i okazją do przekazywania pamięci o wydarzeniach wojennych kolejnym pokoleniom. Organizatorzy podkreślają, że udział tak licznej grupy dzieci, młodzieży, żołnierzy i mieszkańców pokazuje, że pamięć o historii lokalnej może być żywa i obecna także we współczesnym życiu społecznym.

Autorzy zdjęć: Karolina Janik i Krzysztof Bobko.