Podczas budowy drogi w Hostynnem w gminie Werbkowice robotnicy dokonali niezwykłego odkrycia. W ziemi odnaleziono stary dzwon cerkiewny lub kościelny, który prawdopodobnie został ukryty kilkadziesiąt lat temu w czasie wojny lub likwidacji cerkwi. Zabytek zachował się w bardzo dobrym stanie i już wzbudza ogromne zainteresowanie mieszkańców oraz historyków.

Niezwykłe znalezisko podczas budowy drogi

W miejscowości Hostynne w gminie Werbkowice, w powiecie hrubieszowskim, doszło do niezwykłego odkrycia archeologiczno-historycznego. Podczas robót ziemnych związanych z budową drogi gminnej nr 111324L natrafiono na stary dzwon cerkiewny lub kościelny, który przez dziesięciolecia spoczywał ukryty pod ziemią.

Odkrycia dokonano w piątek, 22 maja 2026 roku, w wykopie przygotowywanym pod kabel oświetlenia ulicznego. Znalezisko zostało zabezpieczone przez pracowników Urzędu Gminy Werbkowice, a trzy dni później o sprawie poinformowano Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Lublinie – Delegaturę w Zamościu. Już następnego dnia pracownik delegatury przeprowadził oględziny zarówno samego dzwonu, jak i miejsca jego odnalezienia.

Dzwon przeleżał pod ziemią kilkadziesiąt lat

Miejsce odkrycia znajduje się około 230 metrów od dawnej cerkwi, obecnie kościoła w Hostynnem. Co ciekawe, mimo wcześniejszych poszukiwań prowadzonych w okolicy, nikt wcześniej nie natrafił na ukryty zabytek.

Dzwon odlano z mosiądzu i zachował się w bardzo dobrym stanie. Nie posiada pęknięć, a jego żelazne serce nadal znajduje się wewnątrz. Całkowita wysokość zabytku wynosi 41 cm, średnica gardła 43 cm, natomiast obwód dolnej krawędzi sięga 135 cm. Górna część dzwonu zdobiona jest szerokim pasem ornamentów roślinnych. Zachowała się także korona służąca do zawieszenia dzwonu na konstrukcji dzwonnicy. Dolna część posiada dwa wypukłe pierścienie oraz słabo widoczny ornament, który może skrywać datę odlania dzwonu. Problemem pozostają jednak naloty rdzy i zabrudzenia utrudniające dokładny odczyt detali.

Dzwon nadal wydaje dźwięk

Mimo upływu czasu zabytek zachował swoje właściwości. Jak ustalono podczas oględzin, dzwon nadal jest sprawny i wydaje jednolity dźwięk, choć obecnie nieco stłumiony z uwagi na ułożenie go bezpośrednio na ziemi. Wewnątrz nie odnaleziono wyraźnych inskrypcji ani oznaczeń ludwisarza, jednak konserwacja może ujawnić dodatkowe szczegóły dotyczące jego pochodzenia.

Historia Hostynnego sięga średniowiecza

Pierwsze wzmianki o Hostynnem pochodzą już z 1394 roku. W XV wieku funkcjonowała tu drewniana cerkiew, która prawdopodobnie została zniszczona podczas najazdów tatarskich. Kolejną świątynię – unicką cerkiew pw. św. Jerzego – wybudowano w 1732 roku z fundacji Jerzego Michała Sapiehy. W 1875 roku świątynię przekształcono w cerkiew prawosławną, a pod koniec XIX wieku wzniesiono nową, murowaną budowlę. To właśnie wtedy mogły pojawić się dzwony, do których prawdopodobnie należał odnaleziony egzemplarz. Po II wojnie światowej i wysiedleniach ludności ukraińskiej świątynię przejął kościół rzymskokatolicki. W latach 60. przebudowano ją, usuwając charakterystyczne elementy architektury cerkiewnej.

Dlaczego dzwon został ukryty?

Według najbardziej prawdopodobnej hipotezy dzwony mogły zostać ukryte podczas I wojny światowej, gdy armia austro-węgierska rekwirowała wyroby z brązu i mosiądzu na potrzeby militarne. Inne możliwe okresy ukrycia to lata 1923–1938, kiedy prowadzono akcję likwidacji cerkwi, lub czas II wojny światowej. Mieszkańcy Hostynnego od lat przekazywali sobie historie o ukrytych dzwonach, jednak po wysiedleniach ludności ukraińskiej wiedza o ich dokładnym położeniu zaginęła.

Dzwon pozostanie w gminie Werbkowice

Lokalna społeczność chce, aby odnaleziony zabytek pozostał jak najbliżej miejsca odkrycia i był dostępny dla mieszkańców oraz turystów. Urząd Gminy Werbkowice planuje przeprowadzenie konserwacji dzwonu, a następnie wyeksponowanie go pod specjalnym zadaszeniem na terenie powstającego Gminnego Centrum Zarządzania Kryzysowego w Werbkowicach.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}