Dziś w kraju i na świecie (czwartek, 12 lutego)

Dziś jest czwartek, czterdziesty trzeci dzień roku. Wschód słońca o godz. 7.00, zachód o 16.41. Imieniny obchodzą m.in. Aleksy, Benedykt, Damian, Ewa, Laurenty, Modest, Norma, Radzim i Saturnin.

# # #

462 lata temu (1564 r.) Król Zygmunt August przeniósł na królów Polski dziedziczne prawo do władania Wielkim Księstwem Litewskim.

228 lat temu (1798 r.) w Petersburgu zmarł Stanisław August Poniatowski (ur. 1732), ostatni król Polski, przez jednych obarczany odpowiedzialnością za rozbiory, przez innych ceniony z powodu troski o kulturę oraz starań o przeprowadzenie reform.

210 lat temu (1816 r.) urodził się Józef Stolarczyk, pierwszy proboszcz Zakopanego, taternik, współzałożyciel Towarzystwa Tatrzańskiego.

161 lat temu (1865 r.) urodził się Kazimierz Przerwa-Tetmajer, poeta, prozaik, dramaturg, publicysta i krytyk sztuki, autor m.in. „Na skalnym Podhalu”, „Legendy Tatr”, „Zatracenia” i „Zawiszy Czarnego”.

122 lata temu (1904 r.) we Lwowie założono Polskie Towarzystwo Filozoficzne.

77 lat temu (1949 r.) utworzone zostały pierwsze Państwowe Gospodarstwa Rolne (PGR).

68 lat temu (1958 r.) we Wrocławiu zespół pod kierunkiem prof. Wiktora Brossa wykonał pierwszą w Polsce operację na otwartym sercu.

41 lat temu (1985 r.) Maciej Berbeka i Maciej Pawlikowski dokonali pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Czo Oju.

37 lat temu (1989 r.) powstał Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej (ZHR).

# # #

KRAJ

Dziś w Sejmie odbędzie się debata nad przyjętym w środę przez rząd projektem ustawy wdrażającej program SAFE. Polska jest największym beneficjentem unijnego programu mającego wspierać rozwój europejskiego potencjału obronnego i zmniejszać uzależnienie od uzbrojenia z USA. Spośród 150 mld euro wsparcia na zakup sprzętu wojskowego, Polska otrzyma 43,7 mld euro.

Przygotowany w MON projekt ustawy ws. instrumentu SAFE musi wejść w życie do marca, gdy planowane jest zawarcie umowy pożyczkowej na środki z SAFE z Komisją Europejską. Projekt zakłada stworzenie zarządzanego przez BGK Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa (FIZB), za pośrednictwem którego rząd będzie mógł korzystać z pieniędzy z SAFE. Celem propozycji jest stworzenie „spójnych i jednoznacznych ram prawnych” dla zaciągnięcia przez Polskę pożyczki za pośrednictwem Banku Gospodarstwa Krajowego, zarządzania środkami z pożyczki, finansowania projektów w ramach SAFE, a także terminowej spłaty pożyczek i ustanowienia odpowiednich mechanizmów kontrolnych.

Program SAFE był przedmiotem środowych obrad Rady Bezpieczeństwa Narodowego. Prezydent przed posiedzeniem RBN zapowiedział propozycje do rządowego projektu ustawy ws. instrumentu SAFE.

W porządku posiedzenia Sejmu są też projekty ustaw o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz projekt przepisów wprowadzających tę ustawę. Zgodnie z projektem osoby żyjące w związkach nieformalnych będą mogły zawrzeć przed notariuszem umowę cywilnoprawną, która następnie zostanie zarejestrowana w urzędzie stanu cywilnego i dzięki której zyskają możliwość kształtowania wzajemnych praw i obowiązków. Oznacza to, że będą mogły razem rozliczać PIT, zyskają też dostęp do informacji i dokumentacji medycznej partnera, będą także uprawnione do dziedziczenia testamentowego. Przepisy mają zwiększyć też ochronę osób w związkach niesformalizowanych, niezależnie od płci.

Sejm wysłucha także informacji bieżącej w sprawie działań realizowanych od początku 2026 roku przez służby podlegające MSWiA i inne resorty w zakresie ograniczenia skutków oddziaływania fali mrozów, w szczególności na osoby pozostające w kryzysie bezdomności. Wniosek o taką informację złożył klub Lewicy. Posłowie wysłuchają też odpowiedzi przedstawicieli rządu na pytania w sprawach bieżących.

par/

# # #

Członkowie Komisji „Wyjaśnienie i Naprawa” spraw wrażliwych diecezji sosnowieckiej opublikują dziś pierwszą część raportu w sprawie wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w tej diecezji przez osoby reprezentujące instytucje kościelne. Komisja została powołana przez biskupa sosnowieckiego Artura Ważnego po serii skandali obyczajowych z udziałem duchownych tej diecezji, wstrząsnęły one opinią publiczną.

Konferencja prasowa połączona z prezentacją raportu rozpocznie się w południe w siedzibie Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej. Na godz. 15 w Sekretariacie Konferencji Episkopatu Polski w Warszawie zaplanowano drugą konferencję, z udziałem biskupa Ważnego, na której hierarcha odniesie się do ustaleń Komisji i poinformuje o dalszych działaniach, które zostaną podjęte w diecezji.

Komisja „Wyjaśnienie i Naprawa” spraw wrażliwych diecezji sosnowieckiej została powołana i po raz pierwszy spotkała się w pełnym składzie 26 października 2024 r. Jej przewodniczącym jest prawnik-kanonista, dziennikarz i publicysta „Rzeczpospolitej” Tomasz Krzyżak. Skład komisji tworzy sześć osób – specjalistów m.in. z zakresu prawa kanonicznego, teologii, psychologii i psychoterapii, historii Kościoła, badania archiwów oraz komunikacji społecznej.

kon/ iżu/

# # #

ZAGRANICA

Dziś odbędzie się nieformalny szczyt UE na zamku Alden Biesen w Belgii. Spotkanie ma być poświęcone unijnej konkurencyjności gospodarczej w obliczu rywalizacji z takimi globalnymi potęgami, jak USA i Chiny. Przywódcy państw UE mają rozmawiać m.in. o takich gospodarczych receptach jak dokończenie unii energetycznej w odpowiedzi na wysokie ceny, stworzenie jednolitego rynku kapitału, faworyzowanie tego, co europejskie, czy deregulacja. Spotkanie wszystkich szefów państw i rządów UE w Alden Biesen poprzedzi nieoficjalna narada, zainicjowana przez niemieckiego kanclerza Friedricha Merza i premierkę Włoch Giorgię Meloni, w której weźmie kilkunastu przywódców, w tym szef polskiego rządu Donald Tusk.

Dyskusja w węższym gronie ma przygotować grunt pod rozmowę całej „27”. Ton ma jej nadać włosko-niemiecki plan działania przyjęty w styczniu przez Merza i Meloni, w którym znalazło się wezwanie do „legislacyjnej wstrzemięźliwości”, by ograniczyć obciążenia dla biznesu. Do unijnych liderów na zamku w Alden Biesen dołączą dwaj byli premierzy Włoch: Mario Draghi oraz Enrico Letta jako autorzy raportów o stanie gospodarki UE.

kar/

# # #

W Brukseli w siedzibie NATO spotkają się dziś ministrowie obrony państw członkowskich, w tym wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz. Tematem będzie wsparcie Ukrainy i zobowiązania państw Sojuszu do wydawania więcej środków na obronność.

kar/

# # #

Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE) wyda wyrok ws. pytań Sądu Okręgowego w Częstochowie dotyczących wskaźnika referencyjnego WIBOR w umowie kredytu hipotecznego ze zmiennym oprocentowaniem zawartej z konsumentem w sierpniu 2019 r. W postępowaniu przed tym sądem powód (konsument) dochodzi m.in. ustalenia, że warunki umowy w zakresie, w jakim odnoszą się do WIBOR 6M, stanowią niedozwolone postanowienia umowne, a przez to nie wiążą go od chwili zawarcia umowy. Wątpliwości sądu dotyczą tego, czy dyrektywa ws. nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich pozwala na badanie postanowień umowy dotyczących zmiennego oprocentowania na podstawie wskaźnika referencyjnego WIBOR oraz czy postanowienia te należy uznać za nieuczciwe m.in. ze względu na niepoinformowanie konsumenta o sposobie ustalania tego wskaźnika oraz ryzyku wynikającym z jego stosowania.

kar/

# # #

TSUE wyda dziś również wyrok ws. pytań prejudycjalnych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących wykładni dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE w sprawie opłat lotniskowych. Spór toczy się pomiędzy przewoźnikiem lotniczym Wizz Air Hungary a prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego, który zatwierdził zmianę taryf opłat lotniskowych. Zostało to zakwestionowane przez przewoźnika jako niezgodne z prawem Unii. Sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który powziął wątpliwości co do zakresu obowiązków organu regulacyjnego przy ocenie zgodności taryf z prawem UE. Wątpliwości te dotyczą m.in. ustalenia kręgu podmiotów, z którymi zarządzający portem lotniczym ma obowiązek przeprowadzenia konsultacji przy wprowadzaniu zmian systemu lub wysokości opłat lotniskowych.

kar/

# # #

Dziś ukaże się opinia Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie Parlament Europejski przeciwko Komisji Europejskiej. Parlament Europejski wniósł do Trybunału skargę, w której twierdzi, że Komisja niesłusznie wydała 13 grudnia 2023 r. pozytywną ocenę reform sądownictwa przeprowadzonych na Węgrzech, oraz uznała, że spełniony został warunek podstawowy dotyczący skutecznego stosowania i wdrażania Karty praw podstawowych UE w odniesieniu do braków w niezależności sądów na Węgrzech, co umożliwiło temu państwu uzyskanie zwrotów z niektórych funduszy unijnych. Zdaniem PE Komisja Europejska nadużyła swojej kompetencji do oceny spełnienia tego warunku, traktując ją jako swoistą „zapłatę” za to, że Węgry wycofały weto wobec niektórych pilnych decyzji wymagających jednomyślności w Radzie Europejskiej.

kar/

# # #

Dziś rozpoczyna się 76. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie. To druga edycja pod kierownictwem Tricii Tuttle. W konkursie głównym o Złotego Niedźwiedzia rywalizują 22 filmy, m.in. „Everybody Digs Bill Evans” Granta Gee, anime „A New Dawn” Yoshitoshiego Shinomiyi, western „Wolfram” Warwicka Thorntona oraz koprodukcja „Dust” Anke Blondé. W programie są też nowe filmy z udziałem Amy Adams, Juliette Binoche, Sandry Hüller, Isabelle Huppert i Pameli Anderson. Festiwal otworzy „No Good Men” Afganki Shahrbanoo Sadat. Honorowego Złotego Niedźwiedzia odbierze malezyjska aktorka Michelle Yeoh, laureatka Oscara za „Wszystko wszędzie naraz”. Laureatów Złotego i Srebrnych Niedźwiedzi wyłoni jury pod przewodnictwem Wima Wendersa; werdykt zapadnie 21 lutego. Festiwal potrwa do 22 lutego.

# # #

SPORT

W kolejnym dniu zimowych igrzysk olimpijskich we Włoszech polscy sportowcy zaprezentują się w czterech dyscyplinach. Największe emocje i jednocześnie nadzieje towarzyszyć będą występowi Natalii Maliszewskiej na 500 m i Michała Niewińskiego na 1000 m w short tracku. Poza tym cztery narciarki pobiegną na 10 km, alpejka Maryna Gąsienica-Daniel sprawdzi formę w supergigancie, który nie jest jednak jej koronną konkurencją, a na torze saneczkowym biało-czerwoni rywalizować będą w sztafecie mieszanej. Łącznie zaplanowano dziewięć finałów.

ftr/ mhr/

Newsroom PAP