Zalew w Krasnobrodzie i żubry w Lasach Janowskich ze wsparciem

Poprawa jakości wody w zalewie w Krasnobrodzie i budowa zaplecza do ochrony żubrów w Lasach Janowskich to dwa największe przedsięwzięcia wśród czterech projektów, które otrzymały ponad 28 mln zł unijnego dofinansowania. Wsparcie pozwoli także chronić zagrożone rośliny Lubelszczyzny, rzadkie ptaki oraz cenne siedliska przyrodnicze. Łączna wartość inwestycji przekracza 30 mln zł.

::addons{"type":"fotoreport-slider","item":"6820"}

Umowy o dofinansowanie wręczyli 9 listopada 2026 r. w Lublinie marszałek Jarosław Stawiarski oraz wicemarszałkowie Piotr Breś i Marek Wojciechowski. Środki pochodzą z programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021–2027, z działań dotyczących ochrony bioróżnorodności na obszarach objętych formami ochrony przyrody oraz poza nimi.

– Wszystkie projekty, na których realizację zostały wręczone dziś umowy o dofinasowanie, dotyczą ochrony bioróżnorodności i zagrożonych gatunków unikalnej fauny i flory naszego regionu. Fundusze Europejskie pozwalają zadbać o bioróżnorodność, która jest fundamentem życia na Ziemi i decyduje o jego stabilności. Dbając o przetrwanie pojedynczych gatunków – od zagrożonych roślin, przez różne gatunki ptaków, aż po potężne żubry – dbamy o stabilność świata, w którym sami żyjemy – podsumował Marszałek Województwa Lubelskiego Jarosław Stawiarski.

Krasnobród: niemal 5 mln zł na poprawę stanu zalewu

Gmina Krasnobród zrealizuje projekt „Przywrócenie i ochrona bioróżnorodności zbiornika wodnego w uzdrowisku Krasnobród”. Jego całkowita wartość wynosi niemal 5 mln zł, z czego prawie 4,7 mln zł stanowi dofinansowanie unijne. Zalew, który powstał na rzece Wieprz w 1974 r., jest jednym z największych rekreacyjnych zbiorników wodnych na Roztoczu. Inwestycja ma zahamować jego degradację ekologiczną, przywrócić naturalne procesy samooczyszczania i odbudować równowagę biologiczną. Prace obejmą teren Krasnobrodzkiego Parku Krajobrazowego i obszaru Natura 2000.

Kluczowe będzie zastosowanie preparatów mikrobiologicznych wspomagających rozkład osadów i materii organicznej. Zaplanowano również instalację systemu napowietrzania mikropęcherzykowego, który poprawi natlenienie wody i warunki życia organizmów wodnych. Na zalewie pojawią się także pływające strefy hydrofitowe, czyli wyspy z roślinnością wodną wspierającą naturalne oczyszczanie zbiornika. Efekty działań będą monitorowane. Przedsięwzięcie ma ograniczyć zanieczyszczenie wód, eutrofizację oraz zakwity glonów i sinic. Poprawa jakości i przejrzystości wody obejmie powierzchnię 17 ha. Oczekiwanym rezultatem będzie również wzrost atrakcyjności przyrodniczej i rekreacyjnej zalewu.

Lasy Janowskie: nowe zaplecze do ochrony żubrów

Największy z dofinansowanych projektów dotyczy ochrony żubra w Parku Krajobrazowym „Lasy Janowskie”. Zespół Lubelskich Parków Krajobrazowych przeznaczy na jego realizację niemal 21 mln zł, w tym ponad 19 mln zł ze środków Unii Europejskiej. Na terenie Ostoi Konika Biłgorajskiego powstanie zaplecze do prowadzenia hodowli zagrodowej. Projekt zakłada wsiedlenie żubrów, co docelowo ma zwiększyć różnorodność genetyczną populacji żyjącej w Lasach Janowskich. Obecne stado wolnościowe, liczące 15 osobników, jest zagrożone chowem wsobnym.

W ramach inwestycji powstaną zagroda dla żubrów, zagroda kwarantannowa z odłownią, obiekty gospodarcze i techniczne oraz infrastruktura do magazynowania paszy. Zaplanowano też platformę widokową, która umożliwi obserwację zwierząt i prowadzenie edukacji przyrodniczej. Dofinansowanie obejmie transport żubrów, opiekę weterynaryjną oraz zakup i zastosowanie mikroczipów do trwałej identyfikacji zwierząt. Przewidziano także utrzymanie łąk, nasadzenia rodzimych gatunków roślin i montaż ogrodzenia elektrycznego ograniczającego niekontrolowane przemieszczanie się zwierząt. Uzupełnieniem przedsięwzięcia będą działania edukacyjne skierowane do mieszkańców i turystów. Inwestycja ma służyć skuteczniejszej ochronie żubra, a jednocześnie zwiększyć atrakcyjność przyrodniczą regionu.

Wsparcie również dla zagrożonych roślin i rzadkich ptaków

Pozostałe dwa projekty obejmą ochronę flory Lubelszczyzny oraz cennych siedlisk i gatunków zwierząt. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie zrealizuje przedsięwzięcie o wartości ponad 850 tys. zł, przy niemal 808 tys. zł wsparcia unijnego. W Ogrodzie Botanicznym UMCS poprawią się warunki uprawy rzadkich roślin, rozbudowane zostaną ich kolekcje oraz bank nasion. Badania terenowe i inwentaryzacja pozwolą przygotować czerwoną księgę roślin regionu, czyli rejestr gatunków zagrożonych. Działania obejmą również ograniczanie gatunków inwazyjnych i wzmacnianie naturalnych populacji takich roślin jak żmijowiec czerwony, kosaciec bezlistny czy ostnica Jana.

Z kolei Lubelskie Towarzystwo Ornitologiczne otrzyma ponad 3,3 mln zł dofinansowania na projekt o wartości przekraczającej 3,5 mln zł. Zaplanowano monitoring i ochronę rzadkich ptaków, m.in. bielika, orlików, gadożera, puchacza, puszczyka mszarnego, bociana czarnego i kani rudej. Prace obejmą znakowanie ptaków, kontrolę znanych gniazd oraz wyszukiwanie nowych.

Ważną częścią projektu będzie czynna ochrona muraw kserotermicznych w rezerwatach Żmudź i Machnowska Góra oraz na obszarach Natura 2000 Żmudź i Żurawce. Usunięcie zadrzewień i zakrzewień na powierzchni 14 ha oraz ekstensywny wypas owiec mają pomóc przywrócić otwarty charakter tych siedlisk. Powstanie także zaplecze techniczno-magazynowe w Okunince. Łącznie działania poprawiające stan siedlisk i gatunków chronionych obejmą ponad 36 ha.

Ochrona przyrody w skali regionu

Cztery projekty mają objąć działaniami na rzecz bioróżnorodności 56,3 ha siedlisk oraz 58,3 ha obszarów chronionych i cennych przyrodniczo, w tym Natura 2000. Wsparcie dotyczy 313 zagrożonych gatunków roślin i zwierząt, w tym ptaków. Ponad 6,5 tys. osób ma zyskać dostęp do nowej lub udoskonalonej zielonej infrastruktury. Zaplanowano również dwie kampanie edukacyjno-informacyjne zwiększające świadomość ekologiczną mieszkańców.

::addons{"type":"alert"}