W różnych krajach święto rozwijało się odmiennie, a inspiracje czerpano zarówno z nowych idei społecznych, jak i wcześniejszych lokalnych tradycji. Pierwsze próby stworzenia święta poświęconego matkom przypadają na czas po wojnie secesyjnej w Stanach Zjednoczonych. W 1870 roku działaczka społeczna i abolicjonistka Julia Ward Howe opublikowała apel znany jako „Mother’s Day Proclamation”. Proponowała w nim ustanowienie dnia, w którym nie tyle czczono by same matki, co wzywano do pokoju i sprzeciwu wobec wojen. Idea ta nie przekształciła się jednak w trwałe święto, ale pokazała nowy sposób myślenia o macierzyństwie – nie tylko jak o sprawie prywatnej, lecz także społecznej.