Wystawa „Dzieci Zamojszczyzny. Historia i pamięć” IPN w Sejmie

W poniedziałek 23 lutego o godz. 10.00 w gmachu Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie otwarta zostanie wystawa Instytutu Pamięci Narodowej „Dzieci Zamojszczyzny. Historia i pamięć”. Ekspozycja będzie prezentowana w holu na I piętrze (ul. Wiejska 4/6/8) do 2 marca 2026 r. W wydarzeniu weźmie udział zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma. Wystawa została objęta patronatem Kancelarii Prezydenta RP.

Ekspozycja poświęcona jest jednemu z najbardziej tragicznych rozdziałów II wojny światowej na ziemiach polskich – niemieckiej akcji wysiedleńczo-kolonizacyjnej na Zamojszczyźnie, znanej jako Aktion Zamość. Przeprowadzona od listopada 1942 r. do sierpnia 1943 r. w ramach Generalnego Planu Wschodniego akcja objęła około 100–110 tysięcy Polaków, w tym około 30 tysięcy dzieci. Szacuje się, że blisko 10 tysięcy najmłodszych poniosło śmierć wskutek głodu, chorób, wycieńczenia, w czasie transportów oraz pobytu w obozach przejściowych i koncentracyjnych. Kolejne 4–5 tysięcy dzieci wywieziono do Rzeszy w celu germanizacji – wielu z nich nigdy nie powróciło do swoich rodzin.

Wystawa, opracowana w 2020 r. w 80. rocznicę wysiedleń, w sposób szczególny koncentruje się na dramacie najmłodszych ofiar. Poprzez archiwalne fotografie, dokumenty i przystępnie opracowane plansze przybliża historię dzieci, które stały się ofiarami brutalnej polityki okupanta. To opowieść nie tylko o cierpieniu i stracie, ale również o pamięci i obowiązku jej zachowania.

Autorami wystawy są Agnieszka Skura i Kinga Żelazko. Ekspozycja liczy 15 plansz i została przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Lublinie. Za koncepcję graficzną serii odpowiada Aleksandra Kaiper-Miszułowicz, projekt i opracowanie graficzne przygotowała Anna Łukasik, korektę – Ewa Ankiersztejn, a recenzję naukową – dr hab. Jacek Wołoszyn. Wystawa wykorzystuje fotografie i materiały pochodzące m.in. z Archiwum IPN, Archiwów Państwowych w Lublinie i Zamościu, Muzeum Zamojskiego w Zamościu oraz ze zbiorów stowarzyszeń i osób prywatnych.

Informuje Kinga Żelazko z Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej w Lublinie. 

::attachment{"type":"audio","item_id":"268011"}

Wydarzeniu towarzyszyć będzie konferencja naukowa poświęcona niemieckim akcjom wysiedleńczym i pacyfikacyjnym na Zamojszczyźnie w latach 1942–1943. Jej celem jest ukazanie skali i mechanizmów działań okupanta oraz przypomnienie tragicznych losów ludności cywilnej – zwłaszcza dzieci.

Wystawa „Dzieci Zamojszczyzny. Historia i pamięć” to ważna lekcja historii i refleksji nad losem najmłodszych ofiar wojny. Organizatorzy zapraszają do odwiedzenia ekspozycji wszystkich zainteresowanych historią XX wieku, nauczycieli, młodzież oraz tych, którym bliska jest troska o zachowanie pamięci o dramatycznych wydarzeniach Zamojszczyzny. Przygotowane materiały będzie można zobaczyć do 2 marca.