„Podkowa. Ostatni rajd”. Premiera filmu w Zamościu

::addons{"type":"only-with-us","color":"white"}

W Centrum Kultury Filmowej „Stylowy” w Zamościu odbyła się premiera filmu „Podkowa. Ostatni rajd” w reżyserii Rafała Kołodziejczyka. Historia legendarnego dowódcy zamojskiej Armii Krajowej stała się okazją nie tylko do przypomnienia wydarzeń sprzed ponad 80 lat, ale także do rozmowy o pamięci, polskości i cenie wierności Ojczyźnie.

Sala kinowa CKF „Stylowy” wypełniła się widzami, którzy przyszli zobaczyć najnowszą produkcję poświęconą por. Tadeuszowi Kuncewiczowi ps. „Podkowa”. Film został wyprodukowany przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Zamość. Jego scenariusz i reżyserię powierzono Rafałowi Kołodziejczykowi.

::addons{"type":"fotoreport-slider","item":"6722"}

Gości zebranych w sali przywitał dyrektor CKF „Stylowy” Tomasz Jagi. Po odśpiewaniu hymnu głos zabrał Sławomir Zawiślak, prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Oddział Zamość. Potem przyszedł czas na film.

::addons{"type":"youtube","url":"https://www.youtube.com/watch?v=pTxkeB5aM6c"}

„Ostatni rajd”, który nie był końcem...

„Podkowa. Ostatni rajd” nie jest klasycznym dokumentem historycznym. Twórcy połączyli archiwalne fotografie i dokumenty, wspomnienia, wypowiedzi historyków, animacje oraz inscenizowane rekonstrukcje. Zdjęcia realizowano na Zamojszczyźnie – w miejscach związanych z działalnością oddziału „Podkowy”. Historia przedstawiona na ekranie prowadzi widza od okupacji niemieckiej i walk o Zamojszczyznę do dramatycznych wydarzeń 1945 roku. Dla Kuncewicza zakończenie wojny z Niemcami nie oznaczało bowiem końca walki.

Latem 1945 roku „Podkowa” wraz ze swoimi żołnierzami podjął próbę przedostania się przez Czechosłowację do amerykańskiej strefy okupacyjnej w Niemczech. Wydawało się, że pojawiła się szansa na ocalenie i rozpoczęcie nowego etapu życia. Stało się inaczej. O znaczenie tytułowego „ostatniego rajdu” zapytaliśmy reżysera filmu Rafała Kołodziejczyka.

::addons{"type":"youtube","url":"https://www.youtube.com/watch?v=F9fU1z1G8uw"}

Rafał Kołodziejczyk: to nie jest tylko opowieść o jednej wyprawie

W rozmowie z roztocze.net reżyser zwrócił uwagę, że określenie „ostatni rajd” odnosi się oczywiście do ostatniej wielkiej drogi „Podkowy” i jego ludzi, ale ma również znaczenie symboliczne. To opowieść o człowieku, który po zakończeniu wojny nadal nie mógł czuć się bezpiecznie we własnym kraju. Próba dotarcia na Zachód miała być sposobem na uratowanie siebie i swoich żołnierzy. W rzeczywistości stała się początkiem kolejnego dramatu.

Kołodziejczyk podkreślał, że historia „Podkowy” nie kończy się jednak wraz z jego śmiercią. Przeciwnie – właśnie dziś może otrzymać kolejne życie, jeśli będzie opowiadana i przekazywana następnym pokoleniom. I w tym sensie tytułowy rajd wciąż trwa.

Nie chodzi już jednak o drogę przez Czechosłowację. Chodzi o pamięć. O przywracanie nazwisk, historii i ludzkich losów, które przez dziesięciolecia były spychane na margines. Film ma być właśnie jednym z takich sposobów. Organizatorzy zapowiadają, że produkcja będzie wykorzystywana m.in. podczas pokazów w szkołach i instytucjach kultury.

„Podkowa” po raz kolejny wraca do Zamościa

Premiera była również spotkaniem osób, dla których historia Armii Krajowej i powojennego podziemia nie jest wyłącznie tematem z podręczników. Szczególnym gościem wydarzenia był Mirosław Cieślak, członek Amerykańsko-Polskiego Klubu „Sobieski” na Florydzie, który na premierę przyleciał prosto zza oceanu. W rozmowie z Małgorzatą Sobczuk mówił o tym, czym jest polskość z dala od kraju, a także o znaczeniu wierności Ojczyźnie. Jego obecność w Zamościu była symbolicznym dopełnieniem historii „Podkowy” – człowieka, którego losy pokazują, że przywiązanie do Polski nie kończy się wraz z przekroczeniem granicy.

Dla Polaków mieszkających poza krajem pamięć o takich postaciach jak Kuncewicz może być także sposobem na zachowanie własnej tożsamości.

::addons{"type":"youtube","url":"https://www.youtube.com/watch?v=KrIpkMZj9aA"}

Kim był Tadeusz Kuncewicz „Podkowa”?

Tadeusz Kuncewicz był jednym z najbardziej znanych dowódców Armii Krajowej na Zamojszczyźnie. W konspirację zaangażował się już w 1939 roku. W czasie okupacji niemieckiej dowodził oddziałem partyzanckim, który prowadził działania przeciwko Niemcom i uczestniczył w obronie ludności Zamojszczyzny. Jego oddział w okresie wysiedleń Zamojszczyzny prowadził akcje dywersyjne i zbrojne.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej sytuacja „Podkowy” i jego żołnierzy nie oznaczała końca zagrożenia. Wiosną 1945 roku oddział prowadził działania przeciwko nowym strukturom komunistycznej władzy. 27 kwietnia 1945 roku połączone oddziały Tadeusza Kuncewicza „Podkowy” i Tadeusza Borkowskiego „Mata” zajęły Janów Lubelski.

Kilka miesięcy później rozpoczęła się droga, która stała się kanwą filmu. W lipcu 1945 roku „Podkowa” wraz z grupą swoich ludzi próbował przedostać się do amerykańskiej strefy okupacyjnej. Polacy zostali jednak zatrzymani przez Amerykanów, a następnie przekazani czeskim władzom. Trafili do więzień na terenie Czechosłowacji. Dwóch żołnierzy – Piotr Radziejowski „Gwiazda” i Witold Lew „Azja” – zmarło w wyniku pobicia i wycieńczenia.

Po blisko dwóch latach Kuncewicz i pozostali przy życiu partyzanci zostali przekazani polskiemu UB. „Podkowa” został skazany na 10 lat więzienia. Z więzienia wyszedł dopiero w 1955 roku. Nie zniknął jednak z życia publicznego. Po 1989 roku zaangażował się w tworzenie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Doczekał wolnej Polski. Zmarł 8 lutego 1991 roku w Warszawie. Za służbę w Armii Krajowej został odznaczony m.in. Krzyżem Virtuti Militari i Krzyżem Walecznych.

Historia, która trwa

Premiera „Podkowy. Ostatniego rajdu” nie była wyłącznie pokazem filmu historycznego. Była spotkaniem z historią Zamojszczyzny i próbą odpowiedzi na pytanie, co dzieje się z pamięcią o ludziach, którzy przez lata pozostawali poza głównym nurtem opowieści o polskiej historii. Tytułowy „ostatni rajd” zakończył się tragicznie. Jednak historia „Podkowy” – jak zauważył reżyser Rafał Kołodziejczyk – nie musi kończyć się wraz z jego śmiercią. Dopóki jest opowiadana, dopóki można zobaczyć miejsca, w których walczyli jego żołnierze, dopóki kolejne pokolenia poznają ich nazwiska – ten rajd trwa nadal.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}