160 lat od likwidacji Twierdzy Zamość. Nowa wystawa w Arsenale

W Muzeum Fortyfikacji i Broni Arsenał, oddziale Muzeum Zamojskie w Zamościu dziś otwarcie nowej wystawy poświęconej historii miasta po likwidacji jego słynnej twierdzy. Ekspozycja zatytułowana „Likwidacja Twierdzy Zamość. Przemiany miasta i fortyfikacji 1866–1939” została przygotowana z okazji 160. rocznicy jednego z przełomowych wydarzeń w dziejach Zamość.

Wernisaż odbędzie się 13 marca o godz. 13:00 w historycznym Arsenale w Zamościu. Wystawa przybliża proces zmian, jakie zaszły w mieście po formalnej likwidacji twierdzy w 1866 roku.

Koniec twierdzy – początek nowych przemian

Twierdza Zamość została zniesiona 21 listopada 1866 roku na mocy ukazu cara Aleksander II Romanow. Decyzja ta zakończyła blisko 286 lat funkcjonowania jednej z najważniejszych twierdz w tej części Europy. Likwidacja systemu obronnego zapoczątkowała nowy etap w historii miasta. Część fortyfikacji została rozebrana lub zniszczona, a pozostałe elementy stopniowo traciły swoje znaczenie militarne. Jednocześnie otworzyło to drogę do przekształceń urbanistycznych i rozwoju przestrzennego Zamościa. Nie oznaczało to jednak całkowitego końca wojskowej obecności w mieście. W kolejnych latach stacjonowali tu żołnierze różnych armii – najpierw rosyjskiej, później niemieckiej i austro-węgierskiej, a po 1918 roku również Wojska Polskiego.

Miasto między historią a nowoczesnością

Nowa ekspozycja koncentruje się na okresie od likwidacji twierdzy do wybuchu II wojny światowej, czyli na latach 1866–1939. To czas intensywnych przemian w strukturze przestrzennej miasta oraz stopniowego włączania dawnych elementów obronnych w rozwijającą się tkankę urbanistyczną. Wystawa prezentuje także rzadziej omawiany etap pomiędzy kasatą twierdzy a pierwszymi systematycznymi badaniami architektonicznymi jej pozostałości, które rozpoczęto w latach 30. XX wieku.

Celem ekspozycji jest pokazanie, w jaki sposób decyzja o likwidacji twierdzy wpłynęła na dalszy rozwój Zamościa oraz jak zmieniała się funkcja dawnych fortyfikacji w przestrzeni miasta.

Twórcy wystawy

Scenariusz wystawy przygotował Andrzej Maziarz, a konsultację merytoryczną zapewnił Andrzej Urbański. Za projekt graficzny odpowiadają Kinga Kołodziejczyk i Sebastian Oliwiak, natomiast aranżację ekspozycji opracowała Natalia Szczerba. Wystawę można oglądać w siedzibie Muzeum Fortyfikacji i Broni Arsenał przy ul. Zamkowej 2 w Zamościu. Ekspozycja stanowi okazję do poznania mniej znanego rozdziału historii miasta oraz losów jego słynnych fortyfikacji w okresie przełomowych zmian XIX i XX wieku.