Dziś w kraju i na świecie (piątek, 13 marca)

Dziś jest piątek, siedemdziesiąty drugi dzień w roku. Wschód słońca o godz. 5.58, zachód o 17.34. Imieniny obchodzą: Bożena, Krystyna, Patrycja, Ernest i Kasjan.

# # #

824 lata temu (1202 r.) w Kaliszu zmarł Mieszko III Stary (ur. 1127), książę wielkopolski i krakowski.

510 lat temu (1516 r.) w Budzie zmarł Władysław II Jagiellończyk (ur. 1456), król Czech i Węgier.

95 lat temu (1931 r.) Sejm RP uchwalił ustawę o wygaśnięciu mocy prawnej przepisów wyjątkowych, związanych z pochodzeniem, narodowością, językiem, rasą lub religią obywateli Rzeczypospolitej.

86 lat temu (1940) pomiędzy 13 a 15 marca Niemcy zamordowali pierwszą grupę pacjentów Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Kochanówce k. Łodzi; kolejną grupę zamordowano w dniach 27–28 marca; w sumie w marcu zamordowano ok. 550 pacjentów.

81 lat temu (1945) w niemieckim obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen zginął Kazimierz Prószyński (ur. 1875), wynalazca, konstruktor, pionier polskiej kinematografii.

61 lat temu (1965 r.) w Poznaniu urodził się Krzysztof Grabowski, muzyk, wokalista, kompozytor, autor tekstów, dziennikarz, lider zespołów Piżama Porno, Strachy na Lachy.

30 lat temu (1996 r.) w Warszawie zmarł Krzysztof Kieślowski (ur. 1941), reżyser filmowy, scenarzysta; autor m.in. „Przypadku”, „Dekalogu” i tryptyku „Trzy kolory. Niebieski, Biały, Czerwony”, którego pierwsza część zdobyła Złotego Lwa na festiwalu w Wenecji (1994).

13 lat temu (2013 r.) podczas konklawe 266. papieżem został wybrany argentyński kardynał Jorge Mario Bergoglio, który przyjął imię Franciszka.

7 lat temu (2019) w Warszawie zmarła aktorka Zofia Czerwińska (ur. 1933), znana między innymi z filmów Stanisława Barei, ról teatralnych, spektakli Teatru Telewizji i seriali „Czterdziestolatek”, „Czterdziestolatek 20 lat później”, „Alternatywy 4”; łącznie zagrała około 150 ról i epizodów w produkcjach kinowych i telewizyjnych.

# # #

KRAJ

Dziś o godz. 9 na nadzwyczajnym posiedzeniu zbiera się Rada Ministrów. Posiedzenie zapowiedział w czwartek premier Donald Tusk po tym, jak prezydent Karol Nawrocki poinformował, że nie podpisze ustawy wdrażającej unijny program SAFE. - Podjąłem decyzję, że nie podpiszę ustawy, która pozwala na zaciągnięcie przez Polskę pożyczki SAFE. Nigdy bowiem nie podpiszę ustawy, która uderza w naszą suwerenność, niezależność, bezpieczeństwo ekonomiczne i militarne - powiedział Nawrocki telewizyjnym orędziu.

Premier po decyzji prezydenta napisał na X: „Prezydent stracił szansę, aby zachować się jak patriota. Wstyd! Jutro o 9 rano odpowiedź polskiego rządu na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady Ministrów”.

Według przedstawicieli rządu, prezydenckie weto nie uniemożliwi Polsce skorzystania ze środków SAFE, choć utrudni np. dofinansowanie służb takich jak Straż Graniczna, Policja czy SOP. Polska miałaby być największym beneficjentem unijnego programu SAFE - polski rząd mógłby skorzystać z ok. 43,7 mld euro (prawie 200 mld zł.) w postaci korzystnie oprocentowanych pożyczek i wydać je na inwestycje w obronność. Według deklaracji rządu 89 proc. środków z SAFE miałoby trafić do polskich firm zbrojeniowych.

Szef gabinetu prezydenta Paweł Szefernaker poinformował, że zgodnie z ustawą o Radzie Ministrów, w piątkowym posiedzeniu rządu weźmie udział szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki.

par/

# # #

W piątek kończy się termin na zgłaszanie do marszałka Sejmu kandydatów na sędziowskich członków Krajowej Rady Sądownictwa. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, Sejm wybiera 15 sędziów-członków KRS spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych na wspólną, 4- letnią kadencję.

Uprawnionymi do zgłoszenia kandydata do Rady jest grupa 2 tys. obywateli, którzy ukończyli 18. lat oraz 25 wciąż orzekających sędziów. Wybranych w ten sposób kandydatów zgłasza się marszałkowi Sejmu w ciągu 30 dni od dnia obwieszenia o rozpoczęciu procedury wyboru do KRS. Obwieszczenie marszałka ukazało się w Monitorze Polskim 11 lutego.

Marszałek przekazuje posłom zgłoszenia kandydatów i zwraca się też do klubów poselskich o wskazanie, w terminie 7 dni, kandydatów na członków Rady. Klub poselski może wskazać nie więcej niż 9 kandydatów do KRS. Jeżeli łączna liczba wskazanych kandydatów będzie mniejsza niż 15, to zgodnie z ustawą, pozostałych kandydatów (spośród tych zgłoszonych) w liczbie brakującej do 15 wskazuje Prezydium Sejmu.

Spór dotyczący KRS i wyłanianych w procedurze przy jej udziale tzw. neosędziów wiąże się z nowelizacją w grudniu 2017 r. ustawy o Radzie, zgodnie z którą od 2018 r. 15 sędziów -członków KRS wybieranych jest przez Sejm, choć wcześniej byli oni wybierani przez środowiska sędziowskie. Zmiana z 2017 r. stała się powodem stawianych przez ówczesną opozycję, a przez rządzących obecnie, zarzutów upolitycznienia KRS i kwestionowania statusu osób sędziów z udziałem tak ukształtowanej KRS. Na wadliwość procedury wyłaniania sędziów z udziałem obecnej KRS wskazywały w ostatnich latach też orzeczenia europejskich trybunałów – TSUE i ETPC.

kos/

# # #

Dzisiaj, ostatniego dnia obrad, Sejm przeprowadzi głosowania. Posłowie mają m.in. dokonać wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Od drugiej połowy grudnia 2025 r. w Trybunale Konstytucyjnym na 15 stanowisk sędziowskich jest sześć wakatów. Do tej pory kandydatów zgłaszał tylko PiS, byli to poseł Marek Ast i prof. Artur Kotowski, którzy czterokrotnie nie zostali wybrani na sędziów Trybunału.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty poinformował w środę, że Prezydium Sejmu zarekomendowało sześcioro kandydatów na sędziów TK. Są to: Krystian Markiewicz, Maciej Taborowski, Marcin Dziurda, Anna Korwin-Piotrowska, Magdalena Bentkowska i Dariusz Szostek. Swoich kandydatów zgłosiło też Prawo i Sprawiedliwość - prof. Artura Kotowskiego oraz dr. Michała Skwarzyńskiego.

W czwartek wieczorem kandydatów miała zaopiniować sejmowa komisja.

Sejm ma też rozpatrzeć wniosek Rady Ministrów o wyrażenie zgody na przedłużenie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy państwowej z Republiką Białorusi. 27 marca ubiegłego roku weszło w życie rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy z Białorusią. Ograniczenie obowiązuje przez 60 dni, ale za zgodą Sejmu – o co wnosi rząd – jest przedłużane.

Sejm przeprowadzi też głosowania m.in. nad poprawkami Senatu do kilku ustaw. Po południu posłowie będą debatować nad czterema poselskimi projektami ustaw. Chodzi m.in. o projekt nowelizacji Kodeksu karnego, który zakłada wprowadzenie odpowiedzialności karnej za tzw. patostreaming oraz o projekt nowelizacji Kodeksu karnego, oraz Kodeksu wykroczeń, przewidujący dodania przepisu, który wprowadzi karalność czynu polegającego na uporczywym utrudnianiu kontaktu rodzica lub innej bliskiej osoby i dziecka, lub uporczywego utrudniania sprawowania opieki nad małoletnim.

kos/ ugw/

# # #

ZAGRANICA

Czternasty dzień wojny Izraela i USA z Iranem. 28 lutego siły izraelskie i amerykańskie rozpoczęły naloty na cele w Iranie. Teheran w odpowiedzi atakuje niektóre państwa w regionie, w tym mieszczące się tam bazy amerykańskie oraz zamknął cieśninę Ormuz, kluczowy szlak dla światowego transportu ropy naftowej i skroplonego gazu ziemnego. Blokada cieśniny przyczyniła się do gwałtownego wzrostu ropy na światowych rynkach.

W Paryżu prezydent Francji Emmanuel Macron spotka się ze swym ukraińskim odpowiednikiem Wołodymyrem Zełenskim. Rozmowy przywódców mają dotyczyć tematów takich jak: europejskie wsparcie dla Ukrainy, wywieranie presji na Rosję, gwarancje bezpieczeństwa dla strony ukraińskiej i negocjacje pokojowe.

W drugim, ostatnim dniu strajku pracowników największy niemiecki przewoźnik lotniczy Lufthansa odwoła, według własnych zapowiedzi, ok. 300 lotów. Związkowcy toczą spór z zarządem w sprawie programu emerytalnego. Według szacunków Lufthansy zrealizowanych zostanie maksymalnie 60 proc. regularnych połączeń długodystansowych, a bez zakłóceń odbędzie się ponad połowa lotów. W mniejszym stopniu strajk dotknie Lufthansę Cargo, która ma odwołać ok. 20 proc. połączeń.

akl/ mbed/ mhr/

Newsroom PAP