100 lat „Niedzieli”. Od Częstochowy po Roztocze

::addons{"type":"only-with-us","color":"white"}

Przez sto lat zmieniły się media, technologia i sposób, w jaki czytamy wiadomości. Jedno pozostało – potrzeba informacji. Tygodnik Katolicki „Niedziela”, którego historia rozpoczęła się w Częstochowie w 1926 roku, świętował 18 września swoje stulecie. Podczas jubileuszowych uroczystości na Jasnej Górze nie zabrakło także wątków bliskich mieszkańcom Roztocza i Zamojszczyzny.

::addons{"type":"fotoreport-slider","item":"6746"}

Dzisiaj wystarczy telefon, kilka sekund i informacja z Częstochowy może pojawić się na ekranie smartfona mieszkańca Zamościa, Tomaszowa Lubelskiego czy Lubaczowa. Sto lat temu wyglądało to zupełnie inaczej. Gazeta musiała zostać wydrukowana, przewieziona, dostarczona do parafii, a następnie trafić w ręce czytelnika. Właśnie w takich realiach, 4 kwietnia 1926 roku, ukazał się pierwszy numer „Niedzieli”.

Pismo powstało z inicjatywy pierwszego biskupa diecezji częstochowskiej – bp. Teodora Kubiny. Początkowo był to tygodnik diecezjalny, którego zadaniem było informowanie wiernych i towarzyszenie życiu Kościoła lokalnego. Dziś „Niedziela” ma zasięg ogólnopolski, wydania diecezjalne i rozbudowaną obecność w Internecie.

Z parafii do telefonu

Początki tygodnika dobrze pokazują, jak bardzo zmienił się świat mediów. W 1926 roku nie było telewizji, Internetu ani mediów społecznościowych. Najważniejszym miejscem kontaktu z czytelnikiem była parafia. To tam gazety trafiały po wydrukowaniu i stamtąd były rozprowadzane.

Pierwszy nakład „Niedzieli” wynosił około 7800 egzemplarzy. Jak na lokalny tygodnik był to znaczący wynik. Gazeta docierała przede wszystkim do mieszkańców diecezji częstochowskiej. Czytelnik kupował papierowe wydanie, czytał je w domu, przekazywał dalej. Informacja miała swoją fizyczną drogę. Dzisiaj ta droga jest znacznie krótsza.

Czytelnik z Roztocza może wejść na stronę internetową „Niedzieli”, przeczytać tekst, obejrzeć materiał wideo albo sięgnąć do cyfrowego archiwum bez wychodzenia z domu. To jedna z największych zmian, jakie przyniosło stulecie działalności pisma.

Trudna historia

Przez sto lat „Niedziela” przechodziła przez najważniejsze wydarzenia polskiej historii. Tygodnik przestał się ukazywać podczas II wojny światowej. Po wojnie wznowił działalność, jednak w 1953 roku został ponownie zawieszony przez władze komunistyczne. Na powrót pisma trzeba było czekać do 1981 roku. Wtedy „Niedziela” ponownie trafiła do czytelników. Nie na długo. Po wprowadzeniu stanu wojennego wydawanie tygodnika znów zostało zawieszone. Kolejny numer ukazał się w marcu 1982 roku. Te przerwy są dzisiaj częścią historii pisma, ale pokazują również, w jak odmiennych warunkach funkcjonowała prasa katolicka w różnych okresach XX wieku.

Od Częstochowy do całej Polski

W kolejnych dekadach „Niedziela” stopniowo wychodziła poza ramy jednego regionu. Pojawiły się wydania diecezjalne, dodatki i kolejne przedsięwzięcia medialne. Pismo zaczęło docierać do czytelników w różnych częściach Polski i poza jej granicami. Dzisiaj obok tradycyjnego wydania papierowego funkcjonuje portal internetowy, materiały audio i wideo oraz kolejne cyfrowe formy komunikacji. To szczególnie istotne w czasach, gdy odbiorca coraz częściej nie czeka już na cotygodniowe wydanie gazety. Informację chce mieć od razu.

„Niedziela” spotyka się z Roztoczem

Jubileusz stał się także okazją do rozmowy z człowiekiem dobrze znanym mieszkańcom naszego regionu – abp. Wacławem Depo. Zanim został metropolitą częstochowskim, 15 lat temu był biskupem diecezji zamojsko-lubaczowskiej. Roztocze i Zamojszczyzna pozostają więc ważną częścią jego biografii.

Podczas rozmowy pytaliśmy go nie tylko o 100-lecie „Niedzieli”. Pojawiły się również tematy 70. rocznicy Jasnogórskich Ślubów Narodu, 20. rocznicy sakry biskupiej oraz wspomnienia z wakacji spędzone na Roztoczu.

::addons{"type":"youtube","url":"https://www.youtube.com/watch?v=lrNwcEY2tis"}

Nie te media

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu redakcja gazety oznaczała przede wszystkim papier, maszynę drukarską, telefon i archiwum pełne dokumentów. Dzisiaj redakcja to także kamery, mikrofony, transmisje internetowe, media społecznościowe i publikacja informacji praktycznie w czasie rzeczywistym.

Podczas jubileuszowych uroczystości pokazano tę zmianę w symboliczny sposób. Gala „Niedzieli” została przygotowana z wykorzystaniem nowych technologii. Dzięki nim uczestnicy mogli „usłyszeć” osoby związane z historią tygodnika – m.in. bp. Teodora Kubinę, ks. Antoniego Marchewkę i Zofię Kossak-Szczucką. Była też laudacja wygłoszona przez bp. Adriana Puta oraz wręczenie statuetek „Sługa Słowa”.

W czasie jubileuszu nie zabrakło również rozmów o przyszłości. Prezes Instytutu Niedziela Mariusz Książek zwracał uwagę na potrzebę dalszego rozwoju pisma i dostosowania jego działalności do zmieniającego się świata mediów. Bo o ile w 1926 roku najważniejsze pytanie brzmiało: jak dostarczyć gazetę do czytelnika, dziś równie ważne jest: jak dotrzeć do niego w świecie portali internetowych, mediów społecznościowych, materiałów wideo i informacji pojawiających się przez całą dobę.

::addons{"type":"youtube","url":"https://www.youtube.com/watch?v=cJSO24evvRA"}

Jubileusz na Jasnej Górze

Kulminacją obchodów była uroczystość na Jasnej Górze. 18 września odprawiono Mszę św. dziękczynną, której przewodniczył nuncjusz apostolski w Polsce abp Antonio Guido Filipazzi. W koncelebrze uczestniczyli hierarchowie i księża związani z „Niedzielą”. W siedzibie redakcji w Częstochowie odsłonięto natomiast pamiątkową tablicę poświęconą stuleciu pisma. Jubileusz nie był więc wyłącznie wspomnieniem przeszłości. Był również próbą odpowiedzi na pytanie, jak będzie wyglądała „Niedziela” przez kolejne dekady.

Od 7800 egzemplarzy do Internetu

Historia tygodnika dobrze pokazuje przemianę polskich mediów.

1926 rok: około 7800 egzemplarzy, papierowe wydanie i przede wszystkim parafialny kolportaż.

Dziś: wydanie drukowane, wydania diecezjalne, portal internetowy, materiały wideo i audio oraz cyfrowe archiwum.

Wtedy czytelnik czekał na gazetę. Dzisiaj gazeta – a właściwie informacja – może przyjść do niego sama, choćby w postaci powiadomienia na telefonie na przykład przez kanał nadawaczy. I właśnie między tymi dwoma światami – papierowym z 1926 roku i cyfrowym z 2026 roku – mieści się cała historia „Niedzieli”.

„Niedziela” w liczbach i datach

4 kwietnia 1926 r. – ukazuje się pierwszy numer tygodnika.

Założyciel: bp Teodor Kubina, pierwszy biskup diecezji częstochowskiej.

Pierwszy nakład: około 7800 egzemplarzy.

Pierwszy okres działalności: przede wszystkim tygodnik diecezjalny, kolportowany m.in. za pośrednictwem parafii.

1937 r.: nakład wynosił około 9700 egzemplarzy.

1945 r.: wznowienie działalności po wojennej przerwie.

1953 r.: zawieszenie wydawania pisma.

7 czerwca 1981 r.: reaktywacja „Niedzieli”.

1982 r.: wznowienie wydawania po zawieszeniu związanym ze stanem wojennym.

Dziś: „Niedziela” funkcjonuje jako tygodnik z wydaniami diecezjalnymi oraz jako medium internetowe i multimedialne.

Słowa, które zostały z jubileuszu

„Od wieków Kościół w Polsce czerpie z Jasnej Góry siłę do życia wiarą i dawania świadectwa Ewangelii. Dlatego nie jest również przypadkiem, że właśnie tutaj, w Częstochowie, sto lat temu narodził się tygodnik «Niedziela», powołany do tego, aby towarzyszyć Kościołowi w jego drodze i wspierać jego misję ewangelizacyjną” – mówił nuncjusz apostolski w Polsce abp Antonio Guido Filipazzi.

W przesłaniu skierowanym do uczestników jubileuszu prezydent RP Karol Nawrocki zwrócił uwagę na dorobek kolejnych pokoleń autorów i osób związanych z redakcją.

Z kolei papież Franciszek podczas spotkania z przedstawicielami „Niedzieli” z okazji 90-lecia tygodnika w 2016 roku mówił o piśmie jako o „wielkim darze Bożej Opatrzności dla waszego narodu”.

Podczas spotkania przedstawicieli redakcji z papieżem Leonem XIV, po wręczeniu mu księgi jubileuszowej „Niedzieli”, papież miał odpowiedzieć w obecności abp. Wacława Depo: „Tak, wiem, wiem”.

Sto lat po pierwszym numerze „Niedziela” nadal próbuje odpowiadać na to samo pytanie: jak być blisko czytelnika. Tyle że dzisiaj tym czytelnikiem może być już nie tylko mieszkaniec Częstochowy czy Zamojszczyzny, który bierze do ręki papierowy tygodnik. Może nim być każdy, kto ma telefon, komputer i dostęp do Internetu.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}